۳۷ مطلب با موضوع «تاریخی :: مقالات» ثبت شده است

۰

تاریخچه کاغذ در ایران و جهان

 مقالات دانستنیهای عمومی

کاغذ
کاغذ از مهمترین موادی است که انسان را در مرحله علم و تمدن با قدمهای سریع پیش انداخته و در این راه به او کمکهای بزرگ کرده‌است. صنعت کاغذسازى از قرن هفتم هجرى به بعد در ایران وجود داشته و گسترش یافته است. در ایران فعالیت کاغذ سازی اولین بار با تأسیس کارخانه مقواسازی و با استفاده از کاغذهای باطله در سال 1313 شمسی در کرج شروع شد.
۲

آیین مانوی

 مقالات تاریخی فرهنگی دانستنیهای عمومی

­

دین مانوی آیینی عرفانی و ترکیبی از ادیان مسیحی، زرتشتی، بودایی و گنوسی بود که مانی پسر فاتک همدانی آن را در سدهٔ سوم میلادی در ایران‌شهر بنیان گذارد. در این دین از مسیحیت ایده مسیح منجی وارد شده‌است و از دین زرتشتی یا زروانی اعتقاد دوگانه به نیکی و بدی. تاثیرپذیری دین مانی از مذهب بودایی نیز بصورت ورود اصل تناسخ به این مذهب مشهود و آشکار است. دین مانی برپایه ثنویت استوار است و همین مورد آن‌را مانند دین مندایی در رسته ادیان ایرانی قرار می‌دهد. در مانویت جنگ میان دو دنیای تاریکی و نور منجر به نابودی ماده و رهایی روح می‌شود. دنیای مادی در دین مانوی نماد تاریکی و پلیدی است و انسان که موجودی دوگانه‌است (روح از دنیای روشنایی و جسم از دنیای تاریکی) می‌تواند به نیروهای روشنایی برای پیروزی نهایی کمک کند. این آیین در مدت کوتاهی بر پهنهٔ وسیعی از جهان آن روزگار مانند خاورمیانه، اروپا و مصر وهند و چین و آسیای مرکزی سایه گستراند. و تا سدهٔ دهم میلادی کماکان قدرت عالمگیری خود را حفظ نموده بود. پس از آن اندک اندک از همه‌گیری‌اش کاسته شد. عناد موبدان زرتشتی با شخص مانی و آموزه‌هایش و تکفیر پیروان این آیین عرفانی از سوی مسلمانان موجبات انحطاط مانوی گری را در جهان فراهم ساخت. کلیسای کاتولیک نیز گرایش مانویت را الحاد اعلام کرده بود. با این‌حال مانویان همبستگی خود را تا مدت‌ها حفظ نموده و به دین خود معتقد ماندند.

آیین مانوی

۱

امپراتوری اشکانیان

 مقالات تاریخی

اشکانیان که از قوم پارت بودند از ایالت پارتیا که مشتمل بر خراسان فعلی بود برخاستند. نام سرزمین پارت در کتیبه‌های داریوش پرثوه آمده است که به زبان پارتی پهلوه می‌شود.

چون پارتیان از اهل ایالت پهله بودند، ازاین‌جهت در نسبت به آن سرزمین ایشان را پهلوی نیز می‌توان خواند.

ایالت پارتی‌ها از مغرب به دامغان و سواحل جنوب شرقی دریای خزر و از شمال به ترکستان و از مشرق به رود تجن و از جنوب به کویر نمـک و سیستــان محـدود می‌شد.

قبایل پارتی در آغاز با قوم داهه که در مشرق دریای خزر می‌زیستند در یکجا سکونت داشتند و سپس از آنان جدا شده در ناحیه خراسان مسکن گزیدند.

دوره اشکانی ۴۷۰ سال امتداد داشت. در اوایل این دوره که تقریباً یک‌صد سال دوام یافت، اشکانیان به تحکیم مبانی دولت جوان خود پرداختند و دولت یونانی باختر را در شرق و دولت یونانی سلوکی را در غرب مغلوب نمودند. در اواسط دوره اشکانی که روزگار عظمت ایشان است، شاهان آن سلسله با بهره‌مندی در برابر رومیان و مردمان نیمه متمدن آریایی که سکها خوانده می‌شدند، می‌جنگیدند و خود را در عظمت به‌پای دولت روم رسانیدند. اشکانیان در اواخر عصر خود، روی به انحطاط گذاشتند و سرانجام به دست ساسانیان منقرض گشتند و مرکز قدرت از خراسان به فارس منتقل گشت.

امپراتوری اشکانیان

۲

بلایی که آمریکایی‌ها بر سر مصدق آوردند

 مقالات تاریخی

مروری بر رفتار آمریکا در قبال ملی شدن صنعت نفت نشان می‌دهد اگرچه این کشور برخلاف تصور برخی از محققان، در ابتدای ملی شدن صنعت نفت، از ایران حمایت می‌کرده، اما این سیاست نه به دلیل حمایت از حقوق ایران، بلکه برای تحت‌فشار قرار دادن انگلیس برای به رسمیت شناختن منافع نفتی این کشور بوده است. بر این اساس، وقتی‌که آمریکا از تأمین منافع خود توسط انگلیس مطمئن می‌شود، از حمایت مصدق دست برداشته و بسترهای کودتای 28 مرداد را فراهم می‌کند. این در حالی بود که مصدق اعتماد ویژه‌ای به آمریکایی‌ها داشت؛ اما هنگامی آمریکا به رهبری ترومن به او پشت کرد، اوضاع مصدق طوری به هم ریخت که با ویلچر به ایران بازگشت.

مصدق

۲

تاریخچه حاکمیت ایران بر جزیره ابوموسی

 مقالات

تاریخچه حاکمیت ایران بر جزیره ابوموسی

از آغاز تاریخ مکتوب بشری نه تنها جزایر تنب کوچک و تنب بزرگ و ابوموسی، بلکه تمام جزایر خلیج فارس و سواحل جنوبی آن شامل عمان، امارات متحده عربی، قطر، بحرین و سواحل شرقی عربستان سعودی تحت حاکمیت ایران بوده‌اند که تا پای گذاشتن استعمار انگلستان به خلیج فارس ادامه داشت.

حاکمیت ایران بر جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک ریشه در دورهٔ امپراطوری‌های عیلامی ، ماد ، هخامنشی ، اشکانی و ساسانی دارد. در این دوران نظم و امنیت ایرانی بر سراسر این پهنه آبی خلیج فارس و جزایر آن حکم‌فرما بود. جزایر سه‌گانه در سال ۱۹۰۸ به طور کامل تحت اشغال بریتانیا به عنوان قیم رسمی امارات متصالحه در آمد اما تا سال ۱۹۷۱ هیچ کدام از دولت‌های ایران این اشغال را قبول نداشته و ابوموسی به همراه تنب بزرگ و کوچک در تقسیمات کشوری ایران قرار داشتند.

ابوموسی

۳

شهر باستانی هترا

 مقالات اماکن تاریخی اخبار

در طول تاریخ کهن ایران، مرز‌های سیاسی و فرهنگی بارها تغییر شکل داده‌اند، به دفعات پیشروی کرده و یا پس نشسته‌اند و در هر عقب نشینی بخشی از آثار و میراث ایران را در سرزمین‌های دور به یادگار گذاشته‌اند. هترا نیز از جمله همین میراث ایرانی است که اکنون کیلومترها دورتر از مرزهای سیاسی امروز ایران، داخل خاک عراق واقع شده است. 
شهر هترا که در معماری و فرهنگ آن آمیزه‌ای از سه تمدن ایرانی، یونانی و رومی به چشم می‌خورد، مهم‌ترین محوطه باستانی به جا مانده از دوران اشکانیان است. اهمیت هترا وقتی آشکارتر می‌شود که بدانیم هیچ بنا یا محوطه‌ای با این درجه از اهمیت از دوران اشکانیان در داخل مرزهای ایران باقی نمانده است.
شهر باستانی هترا
۳

تروریست مشروطه‌خواه (یپرم خان ارمنی) چگونه کشته شد؟

 مقالات دانستنیهای عمومی وقایع تاریخی

روز ۲۹ اردیبهشت ۱۲۹۱ یپرم‌خان ارمنی از انقلابیون و رهبران نظامی دوران مشروطه که در دوران استبداد صغیر و بعد از آن در نبردهای متعددی علیه نیروهای مخالف مشروطه شرکت کرده بود، کشته شد.

عموم محققین و مورخین، حتی اسمعیل رائین که سعی داشته است از یپرم‌خان ارمنی و اقدامات او قهرمانی افسانه‌ای بسازد، نامی از پدر یپرم نبرده‌اند و همگی زادگاه او را در نزدیکی‌های گنجه از مادری بی‌نام و نشان ذکر کرده‌اند. خود یپرم نیز در نامه‌هایش هرگز اسمی از پدر نبرده است.

رائین می‌گوید: «در طفولیت به سبب طبع سرکش و روح عصیانگر خیلی زود درس و مدرسه را رها کرد و برای مبارزه با دولت عثمانی و تقویت ارامنه تابع آن دولت رهسپار ترکیه شد، ولی (به) وسیله دولت روس دستگیر و محاکمه و محکوم به 24 سال زندان در دوردست‌ترین منطقه سیبری شد، اما پس از چندی توانست از زندان فرار و دست تقدیر او را به ایران کشانید.

پیرم خان ارمنی

۱

نهضت جنگل و کودتای 1299

 مقالات

در مسیر پر پیچ و خم تحولات ایران از نهضت مشروطیت تا کودتای 1299، نهضت جنگل از جمله پدیده‌هایی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. انگیزه‌ها و اهداف نهضت، ترکیب رهبران نهضت و رفتارشناسی آنان، فرایند تحولات نهضت، سرنوشت و سرانجام آن، هر کدام مسائل مهمی هستند که مطالعه و آسیب‌شناسی آنها می‌تواند تجربه‌های ارزشمندی را در اختیار خواننده قرار دهد. پرداختن به این مقوله‌ها بیرون از هدف این نوشته است. در این مقال تنها به تأثیر یا عدم تأثیر نهضت جنگل در وقوع کودتای 1299 اشاره کوتاهی می‌شود. 

نهضت جنگل و کودتای 1299

۰

پوشش زنان در زمان هخامنشیان

 مقالات فرهنگی

پوشش زنان در زمان هخامنشیان

پوشش زنان در جهان، به دوران پیش از تاریخ باز می‌گردد و همچنین از دیدگاه باستان‌شناسی پیدایش حجاب به دوران پیش از مذاهب باز می‌گردد، بنابراین مذهب را نمی‌توان عامل پیدایش حجاب دانست. برپایهء متون تاریخی در بیش‌تر تمدن‌ها و ادیان جهان، در میان زنان حجاب معمول بوده‌است.

حجاب و پوشش زنان هرچند فراز و نشیب زیادی داشته‌است و گاه به میل حاکمان وقت، بیشتر یا کمتر شده‌است ولی هرگز به طور کامل از میان نرفته‌است. اولین حضور استفاده از چادر در ایران در زمان هخامنشیان بوده است که البته زنان بلند پایه دربار همچون شاهزادگان از آن استفاده می کردند. در مورد پوشاک خاص زنان در دوره هخامنشیان آمده است: «از روی برخی نقوش مانده از آن زمان، به زنان بومی برمیخوریم که پوششی جالب دارند. پیراهن آنان پوششی ساده و بلند یا دارای راسته چین و آستین کوتاه است.

۱

سردار بی بی مریم بختیاری، زن مبارز عصر مشروطه

 زندگینامه مشاهیر مقالات

سردار بی بی مریم بختیاری

بی بی مریم بختیاری دختر حسینقلی خان ایلخانی، خواهر علیقلی خان سردار اسعد و همسر ضرغام‌ا‌لسلطنه بختیاری از زنان مبارز عصر مشروطیت است. او از زنان تحصیلکرده و روشنفکر عصر بود که به طرفداری از آزادیخواهان برخاست و در این راه از هیچ چیز دریغ نورزید. وی به مثابه زندگی ایلیاتی در فنون تیراندازی و سوارکاری ماهر بود و چون همسر و جانشین خان بود عده ای سوار در اختیار داشت و در مواقع ضروری به یاری مشروطه‌خواهان می پرداخت. سردار بی بی مریم بختیاری، یکی از مشوقین اصلی سردار اسعد بختیاری جهت فتح تهران محسوب می‌شد. وی طی نامه‌ها و تلگراف‌های مختلف بین سران ایل و سخنرانی‌های مهیج و گیرا، افراد ایل را جهت مبارزه با استبداد صغیر (استبداد محمدعلی شاهی) آماده می‌کرد و به عنوان یکی از شخصیت‌های ضداستعماری و استبدادی عصر قاجار مطرح بوده است.

نمونه سوالات عمومی آزمون استخدامی فراگیر دستگاههای اجرایی با پاسخ تشریحی

بایگانی

پيوندها